Кыргызстанда жыл сайын 400 аялдан эмчек рагы аныкталат

Эмчек безинин рагы (ЭБР) – Кыргызстандагы жана бүткүл дүйнөдөгү аялдар үчүн башкы онкологиялык коркунуч. Жыл сайын республикада оорулардын 400гө жакын жаңы учурлары катталууда жана диагноз коюлгандан кийин дээрлик ар бир алтынчы аял (16,7%) биринчи жылдын ичинде көз жумат. Мындай кайгылуу окуянын башкы себеби – оорунун кеч аныкталышы: 46,6% күчөп кеткен рак учурлары (III жана IV стадиясында) аныкталган. Бул тууралуу Милдеттүү медициналык камсыздандыруу фондунан (ММКФ) билдиришти.

Эмчек безин кандайча текшерип туруу зарыл?

КР ССМнын клиникалык протоколуна ылайык 18 жаштан тартып бардык аялдар адистер тарабынан эмчегин үзгүлтүксүз кароодон өткөрүүсү зарыл:

• 18ден 40 жашка чейин: үч жылда 1 жолу.
• 40 жаштан жогору: жыл сайын (жылына 1 жолу).

ЭБРнын кандай кооптуу белгилери бар?

Ар бир аял үзгүлтүксүз өз алдынча текшерүү жүргүзүп, төмөнкүдөй белгилер аныкталса, дароо дарыгерге кайрылуусу маанилүү:

• Кыйыр белгилер: шишиктер, эмчектин формасынын же симметриясынын өзгөрүшү, эмчектин үрпүсүнөн аккан суюктук, теринин түсүнүн өзгөрүшү.
• Анык белгилер: бездердин биринин кескин чоңойушу (1–2 айда), орой деформация, тартылган үрпү, теринин шишиги («лимондун кабыгы»), колтуктагы лимфа бездеринин чоңойушу.

Мамлекеттик кепилдиктер программасы боюнча текшерүүлөрдүн кандай түрлөрү жүргүзүлүп жатат:

Эгерде сиз камсыздандырылган болсоңуз, катталган жериңиз боюнча кайрылсаңыз, медициналык жардам этап-этабы менен көрсөтүлөт:

1. ФАП/ҮДТ: Үй-бүлөлүк дарыгер же медайым акысыз баштапкы клиникалык кароо жүргүзүп, өз алдынча туура текшерүүнүн туура ыкмаларын үйрөтөт. Патологияга шектүү болсоңуз, сизге үй-бүлөлүк медицина борборуна (ҮМБ) же жалпы дарыгердик практика борборуна (ЖДПБ) жолдомо берилет.
2. ҮМБ/ЖДПБ: Бул жерде тар профилдеги адистер тереңдетилген кароодон өткөрүшөт (акысыз), инструменталдык изилдөөлөр жүргүзүлөт (сүт бездеринин УЗИси 50% жеңилдик менен), ошондой эле маммография (тиешелүү жабдуу бар болгон учурда) жасалат. Онкологиялык диагноз ырасталса, бейтапка Улуттук онкология жана гематология борборуна текшерилүүгө жолдомо берилет.
3. Улуттук онкология жана гематология борбору: Улуттук онкология жана гематология борборунда онкологиялык диагноз ырасталган учурда бейтап эсепке алынат, МКПга ылайык зарыл болгон текшерүүлөр, консультациялар жүргүзүлөт жана адистештирилген дарылоо көрсөтүлөт.

Төмөнкүлөрдү эске алуу маанилүү: Дарылоонун ийгилиги дарыгерлердин жана аялдардын өздөрүнүн биргелешкен аракеттеринен көз каранды. Кабыл алууда дарыгер сизге бейтапканага пландуу кайрылуулардын ортосунда үй шартында эмчекти кантип туура кармалап текшерүү керектигин сөзсүз көрсөтүп берет..

PS: маалыматтар Кыргыз Республикасынын Саламаттык сактоо министрлигинин “Баштапкы медициналык-санитардык жардамдын амбулатордук деңгээлинде эмчек безинин рагына шектелген аялдарды клиникалык баалоо жана жүргүзүү” аттуу клиникалык протоколаунан алынган.